An toàn điện và phòng cháy với hệ thống điện mặt trời mái nhà
Phần lớn sự cố cháy liên quan đến điện mặt trời bắt nguồn từ đầu nối, dây dẫn và thi công kém. Những nguyên tắc an toàn mỗi gia đình nên nắm.
Hệ thống điện mặt trời mái nhà khi được thiết kế và thi công đúng chuẩn là an toàn. Tuy nhiên, điện một chiều (DC) từ dàn pin có điện áp có thể lên tới vài trăm vôn và luôn có điện khi trời sáng – kể cả khi đã ngắt aptomat phía AC. Hiểu đúng giúp gia đình tránh rủi ro.
Nguyên nhân sự cố thường gặp
- Đầu nối MC4 kém chất lượng hoặc bấm không đúng kỹ thuật, gây phát nhiệt, hồ quang điện.
- Dây dẫn không đúng chủng loại: dùng dây điện dân dụng thay cho cáp DC chuyên dụng chịu tia UV và nhiệt độ cao.
- Thiếu thiết bị bảo vệ: không có cầu chì/aptomat DC, chống sét lan truyền, tiếp địa.
- Tấm pin bị nứt, điểm nóng (hot-spot) do bóng che cục bộ kéo dài.
- Tủ điện đặt nơi ẩm, nóng, không thông gió; chuột, côn trùng làm tổ.
Nguyên tắc an toàn khi thi công
- Chọn đơn vị có kinh nghiệm, kỹ thuật viên được đào tạo về điện DC.
- Dùng cáp DC, đầu nối MC4 chính hãng, cùng chủng loại giữa hai đầu nối.
- Lắp aptomat DC, cầu chì, chống sét lan truyền cả phía DC và AC; tiếp địa cho khung giá đỡ và tấm pin.
- Đi dây gọn trong ống bảo vệ, tránh cọ xát vào mép tôn, không để dây nằm trực tiếp trên mái nóng.
- Bố trí lối đi kỹ thuật trên mái để bảo trì và để lực lượng cứu hoả tiếp cận khi cần.
Gia đình cần làm gì?
- Biết vị trí và cách thao tác cầu dao DC, cầu dao AC của hệ thống. Dán sơ đồ, hướng dẫn tắt khẩn cấp tại tủ điện.
- Không tự ý tháo, nối dây hay mở hộp đấu nối khi không có chuyên môn.
- Định kỳ kiểm tra bằng mắt: dây có bị chuột cắn, đầu nối có đổi màu, tủ điện có mùi khét không.
- Trang bị bình chữa cháy phù hợp cho đám cháy điện (CO₂ hoặc bột) gần tủ điện, inverter.
Khi có sự cố cháy
- Ngắt aptomat AC và cầu dao DC nếu thao tác an toàn được.
- Gọi ngay 114 và thông báo rõ nhà có hệ thống điện mặt trời trên mái.
- Không dùng nước dập lửa ở khu vực thiết bị điện đang có điện.
- Tránh xa dàn pin: tấm pin vẫn phát điện khi có ánh sáng, kể cả ánh sáng từ đám cháy.
Theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, thông báo lắp đặt điện mặt trời mái nhà còn được gửi tới cơ quan phòng cháy chữa cháy địa phương. Việc này giúp lực lượng chức năng biết trước nhà có hệ thống khi xử lý sự cố.
An toàn bắt đầu từ thiết kế, thi công đúng chuẩn và được duy trì bằng kiểm tra định kỳ. Đừng tiết kiệm ở những thiết bị bảo vệ nhỏ.
